Eigen collectie


post@gerbenarts.nl


Citrien

Naam Citrien
Kleur Geel
Klasse Oxiden
Hardheid 7,0
Vindplaats Brazilië
Aankoopplaats Groesbeek, Jaarmarkt
Aankoopdatum Onbekend
Verkoper J. Gruijthuijsen


Het meeste citrien is prachtig, maar alleen de mooiste exemplaren zijn echte edelstenen. Citrien is de gele of goudkleurige variëteit van kwarts. De naam is afkomstig van ‘kitros’ het Griekse word citroen of citroenkleurig. In zijn zuivere vorm is kwarts een kleurloos mineraal. De citrienvariëteit van kwarts krijgt zijn kenmerkende gele tinten door ijzeronzuiverheden die in de atomaire structuur zitten opgesloten. Het mooiste citrienkwarts is meestal lichtgeel, maar natuurlijk e exemplaren zijn zeldzaam. Het meeste citrien dat je in de winkel ziet, is in feite amethist. Deze kwalitatief mindere variëteit van kwarts heeft dan een warmtebehandeling ondergaan om de kleur ervan op te halen.

Citrien wordt soms gebruikt om kostbaardere edelstenen na de bootsen. Men wil het na een warmtebehandeling het dan laten doorgaan voor geel topaas, chrysoberil, heliodoor, korund, geel toermalijn en hoogwaardig orthoklaas. Het lijkt soms zo goed, dat de exacte identiteit alleen met gedetailleerde wetenschappelijke analyse kan worden vastgesteld. Op het oog lijken de imitaties van citrien wel op de originele edelstenen, maar topaas en saffier zijn veel zwaarder (grotere dichtheid) dan citrien. Met een gewichttest kan het verschil tussen de echte stenen en de minder waardevolle imitaties makkelijk worden aangetoond.

Citrien kan zelf ook worden nagemaakt door amethist (een andere halfedelsteenvorm van kwarts) te verhitten. De natuurlijke paarse kleur van amethist trekt dan weg, waarna de steen van kleurstof geel gekleurd wordt. Deze behandeling wordt nu regelmatig toegepast. Vroeger zou dat ondenkbaar zijn geweest, omdat amethist toen veel meer waard was dan citrien. De ontdekking van grote afzettingen met amethist in Brazilië en Uruguay aan het einde van de negentiende eeuw heeft er echter voor gezorgd dat deze edelsteen veel minder waard is geworden. Voorraden die over zijn, krijgen tegenwoordig vaak een kleurbehandeling. De kosten die daarvoor gemaakt moeten worden, wegen aardig op tegen de prijs van citrien. De waarde van gekleurd amethist is ruwweg gelijk aan die van natuurlijk citrien van vergelijkbare grootte.

De kwaliteit van citrienkwarts kan erg variëren. Weinig exemplaren zijn zo intens geel, dat ze in sieraden kunnen worden verwerkt. Stukken van edelsteenkwaliteit worden in uiteenlopende vormen en stijlen geslepen. De populairste slijpsels zijn de briljant, de cabochon, het gemengde slijpsel en de pendeloque. De voorkeurshoeken voor het slijpen van citrienkwarts zijn 40 tot 50 graden langs het kroonvlak en 43 graden langs het paviljoen.

Citrien lost niet op, tenzij e het in waterstoffluoride legt. Pas op, je moet altijd voorzichtig zijn met zuren en er alleen mee werken onder toezicht van een deskundige.

Hoewel exemplaren van edelsteenkwaliteit zeldzaam zijn, komt citrienkwarts van variërende kwaliteit in veel delen van de wereld voor. Het ontstaat door de rekristallisatie van kwarts. Aanwezige kwarts smelt en stolt daarna weer, waarbij variërende concentraties ijzer in de kristallen raken ingesloten. Citrienkwarts wordt in alle hoofdtypen van gesteente gevonden: gesteenten die oorspronkelijk werden gevormd door vulkanische activiteit diep onder het aardoppervlak (stollingsgesteenten); gesteenten die zijn veranderd door warmte en druk (metamorfe gesteenten) en gesteenten die zijn getransporteerd naar hun huidige plaats (afzettingsgesteenten). De mooiste exemplaren van citrienkwarts worden gevonden in: Minas Gerais (Brazilië), Bourg d’Oisans (Frankrijk), het Oeralgebergte (Rusland), Salamanca (Spanje). In de VS is de hoofdbron bij Pikes Peak in Colorado.

Bron: Schatten van de Aarde